Beter door kennis
Eerst zien dan geloven. Zo werkt het in de huidige maatschappij. We willen harde feiten, cijfers, reviews en testresultaten alvorens we een keuze maken. Dat geldt voor de aanschaf van een nieuwe auto of het afsluiten van een lening, maar ook als het gaat om onze gezondheid. Als we een operatie of psychologische behandeling moeten ondergaan. Patiënten willen weten welke behandeling het meest effectief is. De tijd waarin therapeuten handelden naar eigen voorkeur, vaak zonder vaste richtlijnen, is voorbij. Evidence-based handelen, standaardtherapieën en werken volgens protocollen is de toekomst.
Evidence als basis voor psychische zorg
Marcus Huibers is wetenschapper en docent aan de Universiteit Maastricht (faculteit gezondheidswetenschappen) en psychotherapeut i.o. bij de Riagg Maastricht. Als coördinator academisering volwassenenzorg maakt hij zich hard voor evidence-based en geprotocolleerd werken. “Bij de Riagg Maastricht maken evidence-based behandelmethoden (therapieën waarvan we uit de wetenschap weten dat ze effectief zijn) al heel lang deel uit van het aanbod. Twintig jaar geleden ging de Riagg een intensieve samenwerking aan met de Universiteit Maastricht, met als doel: inzicht krijgen in het ontstaan van psychische stoornissen en het ontwikkelen van nieuwe behandelingen. Sindsdien hebben we al heel wat nieuwe en succesvolle behandelmethoden ontwikkeld. Dat maakt de Riagg Maastricht een absolute voorloper op het gebied van wetenschappelijk onderzoek.”
Wetenschap dicht bij de praktijk
Toch is er nog een lange weg te gaan voor de geestelijke gezondheidszorg massaal overstapt op evidence-based werken. Veelgehoorde kritiek is dat wetenschappelijk onderzoek te ver af staat van de praktijk. Er wordt gebruik gemaakt van een hooggeselecteerde populatie en de allerbeste therapeuten. Dat geeft een irreëel beeld, vinden hulpverleners uit de praktijk. Marcus Huibers: “Wij pakken het anders aan, proberen er een beetje tussen in te gaan zitten. In de zin van een goede studie, maar wel met de patiënten zoals die bij de Riagg binnenkomen en onze eigen therapeuten. Wij willen mensen in de praktijk laten zien dat het werkt. Ik ben ervan overtuigd dat onze resultaten vergelijkbaar zijn met de resultaten van behandelstudies uit een hoog wetenschappelijk gecontroleerde omgeving.”
Kruisbestuiving
De Maastrichtse situatie waarin onderzoekers van de universiteit en psychotherapeuten van de Riagg samenwerken is uniek te noemen. “Het geeft onderzoekers de kans patiënten uit de praktijk te bestuderen. Hulpverleners daarentegen komen in aanraking met de nieuwste methodes en inzichten”, vertelt Marcus enthousiast. “Het heeft ertoe geleid dat onderzoekers – die voor een aantal uur als therapeut bij de RIAGG werken - vanuit de praktijk de zorg zijn gaan beïnvloeden en omgekeerd natuurlijk. Hierdoor is een innovatie in de zorg ontstaan.”
Wat merkt de patiënt ervan?
“Patiënten vinden het best spannend om mee te doen aan onderzoek”, vertelt Marcus Huibers. “Als ik hen uitleg dat de behandeling die ze nu krijgen de best-available is, omdat er al zoveel patiënten voor hen hebben meegedaan, merk je dat ze er positief tegenover staan en het belang ervan inzien. Ze vinden het ook wel geruststellend, zo van: er wordt dan extra goed en serieus naar ons gekeken. Uiteindelijk hebben we er allemaal baat bij: de patiënt, de hulpverlener en de wetenschapper. Wat we willen is hetzelfde, een succesvolle behandeling.”